ISO 9001:2026 Yayınlandı

“ISO 9001, dünyanın en yaygın kullanılan kalite yönetim standardıdır. Küresel çapta 1 milyondan fazla kuruluşun kullandığı bir standarttır. Neredeyse on yıl aradan sonra yapılan ilk büyük revizyondur. Peki neler değişti? Neden değişti? Ve bu pratikte ne anlama geliyor? Bugün buradaki değerli panelistlerimizle tüm bunları ele alacağız.” Sergio. Şunu sormak istiyorum, konuştuğumuz gibi 9001 neden dünyanın en önemli uluslararası standartlarından biri olmaya devam ediyor ve bu revizyon şu an neden bu kadar önemli?

Sergio;

“Bu standart, mükemmellik, kalite ve güvene giden yolda gerçek bir sembol ve yol haritasını temsil eder. Uluslararası standartlar, her yerde kullanılabilecek, küresel çapta üzerinde uzlaşılan en iyi uygulamaları temsil eder. ISO 9001, dünya çapında 1 milyondan fazla kuruluş tarafından uygulandığı için bu durum bilhassa bu standart için çok geçerlidir. Sadece büyük şirketlerden bahsetmiyorum; aynı zamanda KOBİ'ler, özel sektör ve kamu kuruluşlarından da bahsediyorum, çünkü ISO 9001 gerçekten mükemmelliğe bir daveti temsil eder.”

“Kalitenin temel prensipleri elbette geçerliliğini koruyor: bu kalite kültürü, liderliğin rolü, sürekli iyileştirme zihniyeti. Ancak dünya önemli ölçüde değişti; hepimiz içinde faaliyet gösterdiğimiz bağlamı anlayabilmeli, risk ve fırsatları belirleyebilmeli ve buna göre hareket edebilmeliyiz. İşte bu revizyon tam da bu yüzden çok önemli.”

Sam;

“Bu gerçekten küresel çaplı bir revizyon oldu. 67 ülkeden, 21 irtibatlı kuruluştan ve çok çeşitli sektörlerden ve ekonomik bağlamlardan yüzlerce kişi bu çalışmaya katkıda bulundu.”

“Standartlar dendiğinde insanların aklına dokümantasyon gelir. Bu revizyondan benim gördüğüm şey ise sohbetler ve etkileşimlerdi. Biliyorum ki kalite, etkileşimler yoluyla inşa edilir. Fikirleri keşfeden, varsayımlara meydan okuyan ve insanların öğrenmesine, iyileşmesine ve güvenle ilerlemesine yardımcı olan sohbetler ve etkileşimler.”

“Üç yıl boyunca, dünyanın dört bir yanından uzmanlar ISO 9001'in geleceğini tartışmak, müzakere etmek ve şekillendirmek için bir araya geldiler. İnsanların geçmişleri, nerede yaşadıkları, hangi dili konuştukları veya temsil ettikleri kuruluşlar fark etmeksizin, hepimiz aynı hedef için çalıştık. Amacımız, temel esasları ve prensipleri koruyarak, ISO 9001'i değişen dünyayı yansıtacak şekilde revize etmek.”

“Tartışmalar çoğu zaman birbirine çok zıt gibi görünen bakış açılarıyla başladı, ancak bu farklılıkları irdelemek ortak bir anlayış oluşturmamıza ve izlenecek yolu bulmamıza yardımcı oldu. Dolayısıyla, bu projenin asıl başarısı, dünyanın her bölgesinden insanın böylesine başarılı bir iş birliği yapabilmiş olmasıdır.”

“Bu çalışmalar bana kalitenin nihayetinde insanla ilgili olduğunu da hatırlattı. ISO 9001:2026 küresel bir standart olabilir, ancak bu standardın değeri, her gün gerçek zorlukların üstesinden gelmek için onu kullanan insanlar ve kuruluşlar tarafından yerel düzeyde ortaya konacaktır.”

“ISO 9001:2026 standardı, kolektif deneyim ile sayesinde daha güçlü oldu. Bence uluslararası standart geliştirme sürecinin inanılmaz gücü de budur: insanları bir araya getirmek, birbirimizden öğrenmek ve hiçbirimizin tek başına üretemeyeceği kadar iyi bir şeyi hep birlikte ortaya çıkarmak.”

Isabella;

Kundal'da, Entegre Yönetim Sisteminin yönetişiminden sorumluyum. Yaptığım işi genellikle, uygunluğun ötesine geçip mükemmelliğe doğru ilerlemek olarak tanımlıyorum. Bu sadece temel şartları doğru yapmakla ilgili değil. Olay; sürekli iyileştirme sağlamak ve "iyi"nin sınırlarını daha da ileri taşımakla ilgili.

20 yıl önce bir kalite inspektörü olarak Brezilya'da büyük bir üretim şirketinde çalışıyordum ve bu bana kaliteye, işleri doğru yapmanın ve bunu müşteriye doğru bir şekilde sunmanın önemine dair çok pratik bir anlayış ve müşteri memnuniyeti prensibini kazandırdı.

Kalite kontrolden, kalite güvenceye geçişim odak noktamı da değiştirdi. Bakış açım problemleri tespit etmekten, problemleri önlemeye dönüştü.

Tedarikçi geliştirme, süreçlerin tasarımı ve geliştirilmesi, risk değerlendirme, Prose FMEA'lar ve Kontrol Planları geliştirmede, uygunsuzlukları araştırmada, problemlerin kök nedenini aramada ve düzeltici faaliyetler üzerinde çalışmalar yaptım.

Ve nihayetinde kariyerim, ISO 9001'i kullanarak, bireysel ürünler ve proseslerden, tüm kuruluşu kapsayacak şekilde KYS alanında çok daha geniş bir bakış açısına doğru evrildi. İşte kalite benim gözümde bu noktada işletme çapında bir sorumluluk haline geldi. Kalite; sadece üretim veya teknik ekiplerin ya da daha kötüsü sadece kalite departmanının sahip olduğu bir şey olmaktan çıktı.

Farklı ülkelerde, farklı endüstrilerde ürün ve hizmetler sunan işletmelerde çalıştığım yaklaşık 20 yıl boyunca kaliteye dair vizyonum gerçekten de bu noktada netleşti.

ISO 9001'in temel esaslarının hiçbir zaman değişmediğini gördüm. Standartlar; kuruluşların, "yapıyoruz" dedikleri şeyleri yapmaları, bunu tutarlı bir şekilde gerçekleştirmeleri ve yaptıkları işi iyileştirip daha iyi yapmak için sürekli bir yol bulmaları (sürekli iyileştirme) adına bir çerçeve oluşturmasına yardımcı oluyor. İşte bu standardı bu kadar güçlü kılan ve endüstri, kuruluş veya konum fark etmeksizin ortak bir dil sağlayan şey budur. ISO 9001'in benim için bu kadar önemli olmasının sebebi budur.

Sergio;

ISO 9001 uygunluktan çok daha fazlasıdır. Yani, mesele sadece bir dizi teknik şartı veya spesifikasyonu yerine getirmek değildir. Aslında tamamen bir zihniyet meselesidir. Mükemmelliğe, güvene ve değer yaratmaya yönelik bir zihniyettir. Dolayısıyla buradaki asıl odak noktası sadece tekil parçalar değil kuruluşun genel performansı olmalı; ayrıca paydaşlarının beklentilerini anlamak ve karşılamak olmalıdır.

Bu aynı zamanda kuruluşumun faaliyet gösterdiği daha geniş bağlamı anlamakla da ilgilidir. İzolasyon içinde çalışamayız. Ve elbette, sürekli iyileştirmenin temel prensibi. Mesele bir şeyleri kusursuz yapmak değildir ve kalite varacağınız bir durak değildir. O, bir yolculuk biçimidir. İşte sürekli iyileştirme tam da bu yüzden çok önemlidir. Bu revizyon tamamen liderlikle ilgilidir. Liderliğin rolünün, kalite kültürünün ve riskler ile fırsatlara yönelik stratejik yaklaşımın yerini hiçbir şey tutamaz. Bunun şu anda öne çıkarmamız gereken önemli bir nokta olduğunu düşünüyorum, çünkü ana değişikliklerden biri bu.

Sam;

Hepimiz biliyoruz ki, kaliteyi ve ISO 9001 belgelendirmesini sadece kutucuk işaretleme prosedürü gibi gören kuruluşlar var. Bu standart, onların ne yaptıklarına ve nasıl yaptıklarına tam anlamıyla entegre olmamış durumda; bu yüzden, ISO 9001 revizyonunun bir parçası olarak bunu gerçekten ele almamız gerektiğini hissettik. Liderliğin, kalite kültürünü ve etik davranışı teşvik etmede oynadığı temel rolün anlaşıldığından emin olmak istedik.

Bilirsiniz, mesele sadece kutuları işaretlemek değildir. Mesele doğru olanı yapmaktır. Mesele sadece görüneni yapmak değildir. O işi doğru yapmaktır, çünkü doğru olan eylem budur.

Tetkikçinin gelip bakıp bakmayacağı fark etmeksizin; bu kuruluş için doğrudur. İşletmenin bağlamı için doğrudur ve bu nedenle sisteme entegre edilmiştir. Orada kimin olduğu önemli değildir. Çalışanlar kendi rollerini anlarlar. İyileştirmeleri belirleme ve işler doğru gitmediğinde buna itiraz etme konusunda kendilerini güvende hissederler. Ve bu gerçekten de her gün görebileceğiniz değerler, tutumlar, uygulamalar ve faaliyetler yoluyla sergilenen bir şeydir.

Sam;

Isabella;

Elbette. Kundal'da biz 9001'e, çevre için 14001'e, İSG için 45001'e ve bilgi güvenliği için 27001'e dayanan bir entegre yönetim sistemi işletiyoruz. Standartların temel esaslarını, 9001'i entegre yönetim sistemimizin omurgası olarak kullanarak pratik bir çerçevede bir araya getiriyoruz.

Ve tabii ki şartları tutarlı bir şekilde birbirine bağlamamıza yardımcı olan PUKÖ yaklaşımını kullanıyoruz. Bu temel yapının en büyük faydası, temel yönetim unsurlarının birçoğunun bu standartlar arasında halihazırda ortak olmasıdır. Riskler ve fırsatlar, tetkikler, yönetimin gözden geçirmesi, doküman kontrolü, eğitim ve düzeltici faaliyetler için aynı yaklaşımı kullanabiliyoruz. Örneğin bir riski değerlendirdiğimizde, sadece kalite risklerine izole bir şekilde bakmıyoruz; çevresel riskleri, etkileri, iş sağlığı ve güvenliği risklerini, bilgi güvenliği ve yasal riskleri/şartları ve aynı zamanda her türlü müşteri beklentisini de dikkate alıyoruz.

Bunların hepsi aynı platformda merkezileştirilmiştir; riskleri değerlendirmek, izlerini sürmek ve ardından bunları izlemek için aynı süreci takip ederler. Bu sadece bir örnek; ancak bu yapı, liderliğe daha bütüncül bir bakış açısı sağlıyor, silolar halinde çalışmayı engelliyor ve daha iyi karar alma süreçlerini destekliyor.

Isabella;

Bence burada iki unsur var. İlki, riskler ve fırsatlar konusundaki "fırsatlar" parçası; çünkü riskleri değerlendirirken, yani işletmenin hedeflerini/amaçlarını yerine getirme kabiliyetini etkileyebilecek riskleri belirlerken sadece riskleri düşünüyoruz. Fırsatları düşünmüyoruz, çoğunlukla fırsatı sadece riskin bir sonucu olarak görüyoruz. Yani onlara net bir bakış ve ayrım sunmak... Evet elbette riskler çok önemlidir, ama işletmenin istediklerini sunmasına yardımcı olacak fırsatların da orada olması çok önemlidir. Sadece stratejik düzeyde değil, aynı zamanda diğer seviyelerde ve ürün ve hizmetlerin sunumunu destekleyen operasyonel düzeylerde de fırsatları belirlemek ve bunları tespit edecek kanallara sahip olmak iyi olacaktır.

İkincisi ise kesinlikle kalite kültürü. Bu tamamen liderlikle ilgilidir. Bildiğim kadarıyla bazı şirketler liderliği sürece dahil etme, kalite faaliyetlerine ve işletme genelindeki kalite kültürüne liderliği ortak etme konusunda hala zorluk çekiyor. Dolayısıyla bunun zorlayıcı olacağını düşünüyorum. Ancak belirttiğim gibi, kaliteyi iş yapış biçimimize entegre edebilirsek, bu artık kuruluşun ayrılmaz bir parçası haline gelir. Böylece liderliğin sürece dahil edilmesi bir sorun olmaktan çıkacaktır.

Sam;

Evet, Madde 5 tamamen liderlikle ilgilidir ve standart içinde gerçekten önemli bir maddedir. Diğer bazı maddelere kıyasla oldukça uzundur ve bu gerçekten liderliğin sahiplenilmesi, hesap verebilir olması, aynı zamanda bir farkındalığa sahip olmasıyla ilgilidir. Yine hepimiz biliyoruz ki, kalite kavramının liderlik tarafından sahiplenilmek yerine sadece bir kalite departmanına devredildiği bazı kuruluşlar var. Oysa liderliğin kalite kültürüne, etik davranışlara ve bir bütün olarak kalite yönetimine gerçekten güçlü bir yatırım yapması gerekmektedir. Ancak en çok kazanacak olan da onlardır; çünkü gerçekten güçlü bir KYS, liderlik ekibine iyi ve etkili kararlar verdiklerinden emin olarak ilerleyebilmeleri için ihtiyaç duydukları her şeyi sağlar.

Sergio;

Hızla değişen bu dünyada kalite ve güvenin her zamankinden daha önemli hale geldiğini düşünüyorum. İşte bu yüzden tartıştığımız temel prensiplerin önümüzdeki yıllarda da geçerliliğini koruyacağına inanıyorum. Liderlikten, kalite kültüründen veya faaliyet gösterdiğimiz bağlamı anlama kapasitesinden bahsetmek, bir kuruluş olarak başarılı olmamız için gerçekten elzemdir. Bu aynı zamanda ticaret unsurudur, çünkü uluslararası bir standart ve özellikle de ISO 9001, kalite konusunda gerçek anlamda küresel bir ortak dil sağlar. Yani bu, her yerde anlaşılan ve tanınan bir dizi şarttır ve güveni yaratan da budur. Dünya Bankası'nın sadece birkaç ay önce yayımlanan dünya kalkınma raporuna bakarsak; aralarında 9001'in de bulunduğu uluslararası standartların, ticaret ile ekonomik ve sosyal kalkınma için gerçek bir katalizör olduğunu ifade ediyorlar. Elimizdeki güç budur; küresel ticareti, ekonomik ve sosyal kalkınmayı desteklemek de hepimizin kolektif sorumluluğudur.

Sam;

Evet kesinlikle, mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) için potansiyel olarak çok daha geçerli olduğunu söyleyebilirim. Biliyorsunuz, bu kuruluşlara baktığımızda, dünya çapındaki işletmelerin yaklaşık %90'ını, GSYİH'nin %40'ını ve küresel istihdamın %70'ini oluşturuyorlar. Dolayısıyla, ISO 9001'in erişilebilir ve amaca uygun olması çok ama çok önemlidir. İşte standarda kullanım kolaylığı kazandırmak için yaptığımız çalışmaların bir parçası da buydu. Ben kendim de özellikle KOBİ'lerle çok çalışıyorum; yeni girişimleriniz olduğunda sizi destekleyecek ISO 9001 gibi gerçekten iyi tanımlanmış, denenmiş ve test edilmiş bir çerçeveye sahip olmak kesinlikle harikadır. Yeni kurulan işletmelerin %20'si ilk yıllarında başarısız oluyor; standardın bir KYS standardı olduğunu unutmadan, bir işletmeyi yönetmelerine yardımcı olacak o çerçeveye sahip olmak başarısızlıkla başarı arasındaki o farkı yaratabilir. Biliyorsunuz Isabella buna daha önce değindi, mesele sadece kalite kontrol veya kalite güvencesi değil, bu kalite yönetimidir ve dünyanın her yerindeki KOBİ'lere yardımcı olmak için kusursuzdur.

Sam;

Aslında, evet var. Açıkçası biz standardı tetkikçiler için değil kullanıcılar için yazıyoruz; ancak iç tetkikler de bunun bir parçası. Ve bizim "bunun bir devrim değil, bir evrim" olduğunu birkaç kez söylediğimizi duymuşsunuzdur.

ISO 9001 halihazırda zaten gerçekten iyi bir standarttır ve dünya genelindeki işletme bağlamınıza uygun olarak dilediğiniz gibi uygulayabilirsiniz. Tetkikçiler için gerçekten çok önemli oranda güncellenmiş yeni şartlar olmayacak. Mesele sadece standardı okumaktır. Kulağa çok bariz geliyor. Ama pek çok insan bunu yapmıyor. Ve sadece Madde 4 ila 10'u değil, standardın tamamını okuyun. Bence her şey netleşecektir.

Şu anda gelişim aşamasında olan ISO 9002 (ISO 9001'in uygulanmasına yönelik kılavuz) üzerinde de çalışıyoruz ve ayrıca küçük işletmeler için bir ISO 9001 el kitabımız var. Bunların her ikisi de insanların yeni şartları anlamalarını, sisteminizi nasıl tetkik edeceğiniz de dahil olmak üzere nasıl etkin bir şekilde uygulayacağınızı desteklemek üzere geliştiriliyor. Şunu da söylemem gerek: TC 176 web sitesinde Tetkik Uygulamaları Grubu (APG) bölümü var; burada tetkik yapmaya dair kılavuz bilgiler yer alıyor.

Sergio,

Ben herkesi ISO 9001'in felsefesini benimsemeye davet etmek istiyorum. Bu; mükemmellik, kalite ve güven üzerine bir felsefedir. Ve dünyanın şu anda gerçekten ihtiyaç duyduğu şey daha fazla güvendir.

Sam,

Lütfen şunu unutmayın; Sergio'nun da söylediği gibi, mesele sadece belgelendirme değildir. Mesele onu nasıl uyguladığınız, kalitenizin yanı sıra kuruluşu bir bütün olarak iyileştirmek için onu nasıl kullandığınızdır.

Evet, bana göre bu, tetkikler için kutucukları işaretlediğimiz sıradan bir iş olmak yerine şirket yararına yapılacak bir uzantıdır. Tetkik; şirketin ISO 9001 çerçevesinin faydalarını kullanarak gerçekleştirdiği harika bir işin yalnızca bir sonucudur.